تبلیغات
تجارب آموزشی - چگونه سوالات چهارگزینه ای طراحی كنیم؟

تاریخ:یکشنبه 3 اردیبهشت 1391-12:27 ب.ظ

چگونه سوالات چهارگزینه ای طراحی كنیم؟


 

اهداف آموزشی:

در پایان این متن آموزشی انتظار می رود خواننده محترم قادر باشد:

-1نكات كلی تهیه آزمونها را بیان نماید.

-2قسمت های مختلف آزمونهای چند گزینه ای را بیان به اختصار توضیح دهد.

-3انواع سؤالهای چندگزینه ای را نام ببرد.

4- قواعد تهیه آزمون های چند گزینه ای را به اختصار بیان نماید.

مقدمه

منظور از انجام ارزشیابی فعالیتهای آموزشی ، سنجش میزان تحقق هدف های آموزشی است . این ارزشیابی در مراحل مختلفی شامل قبل ، ضمن و بعد از تدریس صورت می گیرد .

توجه داشته باشید كه:

A اهداف آموزشی و آزمون باید بایكدیگر همخوانی داشته باشند ،

A در طراحی آزمون باید بیان روشن و دقیقی از اهداف آموزش و تدریس در اختیار داشته باشیم

روشهای عمده ارزشیابی پیشرفت تحصیلی عبارتند از : 1- روش محدود و 2- روش نامحدود

محدود یا نامحدود بودن به عامل زمان و تفسیر ارزشیابی توجه دارد

A روش محدود شامل آزمون های كتبی ، شفاهی و عملی است

A روش نامحدود شامل مصاحبه های هدایت شده ، گفتگوی آزاد ، مشاهده و یادداشت برداری مشاهدات ، پرسش نامه ها و غیره است

نكات كلی برای تهیه انواع آزمونها

تهیه جدول مشخصات آزمون (هدف – محتوا ) ، توزیع سئوالات ، تهیه پیش نویس سئوال ها ، بررسی و تجدید نظر پیش نویس سئوالها پس از چند روز ، توجه به تطابق و همخوانی سئوالات ، بررسی و انتقاد از سئوال های آزمون توسط سایر همكاران ، تهیه سئوال بیش از تعداد مورد نیاز و استفاده از انواع مختلف سئوالات آزمون .

آزمونهای چند گزینه ای

آزمون چند گزینه ای متداولترین آزمون عینی است که هم در سنجش تواناییهای مختلف و هم در سنجش یادگیری در زمینه های گوناگون تحصیلی مورد استفاده واقع می شود. آزمون چند گزینه ای هم از لحاظ یکنواختی سئوالها ، هم از لحاظ حساسیت کم در مقابل حدس کورکورانه و هم از لحاظ سهولت تصحیح پاسخنامه ها بهترین نوع آزمونهای عینی است . ما در متن حاضر این نوع آزمون و طرز تهیه آن را مورد بحث قرار می دهیم و موارد استفاده آن را در سنجش انواع مختلف بازده های یادگیری معرفی می کنیم .

تعریف آزمون چند گزینه ای

آزمون چند گزینه ای شامل تعدادی سئوال است که هر یک از آنها از یک قسمت اصلی و تعدادی گزینه (پاسخ) تشکیل می شود و آزمون شونده از میان گزینه های پیشنهادی گزینه صحیح (پاسخ سئوال) را انتخاب می کند.

قسمتهای مختلف سئوال چند گزینه ای

هر سئوال چند گزینه ای شامل قسمتهای اصلی زیر است :

-1قسمت اصلی یا تنه سئوال : این بخش سئوال متن اصلی سئوال را تشکیل می دهد و در برگیرنده مسئله یا موضوعی است که سئوال باید آن را اندازه گیری کند.

-2گزینه درست یا پاسخ سئوال : یکی از گزینه های پیشنهادی پاسخ درست سئوال است که آزمون شونده باید آن را برگزیند . به این گزینه گزینه کلید گفته می شود.

3- گزینه انحرافی : به غیر از گزینه درست سئوال ، تعدادی گزینه دیگر نیز برای هر سئوال تهیه می شود که به آن گزینه های انحرافی می گویند . نقش گزینه های انحرافی منحرف کردن آزمون شوندگانی است که پاسخ درست سئوال را نمی دانند.

متن اصلی یا تنه سئوال را یک جمله استفهامی یا یک جمله ناتمام تشکیل می دهد و گزینه پیشنهادی جواب جمله استفهامی یا تکمیل کننده جمله ناقص هستند.

تعداد گزینه های سئوالهای چند گزینه ای ( گزینه درست و گزینه انحرافی ) از 2 تا 5 متغیر است از لحاظ نظری هرچه تعداد گزینه ها بیشتر باشد امکان حدس زدن کمتر است اما به سبب اینکه پیدا کردن بیش از سه پاسخ انحرافی کار دشواری است آزمونهای چهارگزینه ای که در آنها امکان حدس زدن جواب درست یک در چهار است شهرت بیشتری کسب کرده اند.

متخصصان آزمون سازی پیشنهاد می كنند که آزمون ساز تازه کار بهتر است کوشش کند تا متن سئوالهای خود را در قالب جمله های استفهامی طرح کند زیرا به این شکل هدف سئوال به طور آشکارتری بیان می شود اما چنانچه طرح سئوال در قالب جمله استفهامی خیلی طولانی تر از طرح آن به صورت عبارت نا تمام باشد بهتر است از همان شکل جمله ناتمام استفاده کرد اما باید سعی نمود که تمام گزینه های پیشنهادی تکمیل کننده جمله ناتمام باشند .

انواع سئوالهای چند گزینه ای:

سئوالهای چندگزینه ای دارای انواع مختلفی هستند ما در اینجا تعدادی از معروفترین آنها را معرفی می کنیم:

الف- نوع تنها گزینه درست: این سئوال ساده ترین نوع سئوالهای چند گزینه ای است در این نوع سئوال تنها یکی از گزینه ها درست است و بقیه گزینه ها کاملاً غلط هستند.

ب- نوع بهترین گزینه :در این نوع سئوال همه گزینه ها درست هستند اما یکی از آنها از همه درست تر یا بهتر است

ج- نوع منفی :در این نوع سئوال تنه سئوال به صورت منفی بیان می شود و همه گزینه ها بجز یکی از انها درست هستند مانند نمونه زیر :

کدام یک از عبارتهای زیر درباره ویروس درست نیست ؟

الف :ویروسها تنها در حیوانها و گیاهها زندگی میکنند

ب : ویروسها تولید مثل می کنند

ج : ویروسها از سلولهای زنده خیلی بزرگ تشکیل می شوند

د : ویروسها می توانند سبب بیماری بشوند

یکی از مشکلات تهیه سئوالهای چند گزینه ای این است که بعضی اوقات تهیه تعدادی گزینه انحرافی غلط که به ظاهر درست جلو کنند بسیار دشوار است . در این گونه مواقع ، چنانچه تهیه گزینه های درست آسانتر باشد می توان از نوع سئوالهای منفی که در آن همه گزینه ها بجز یکی از انها درست است استفاده کرد مانند بالا.

قواعد تهیه سوالهای چند گزینه ای:

-1هر سوال باید یک موضوع مهم یا یک هدف آموزشی را اندازه بگیرد.

-2بیشتر از یک مسئله یا یک مطلب در هر سوال قرار ندهید.

-3 سوالها را کاملا روشن و واضح بنویسید و از عبارات و کلمات قابل فهم آزمون شوندگان استفاده کنید.

-4از تکرار مطالب در گزینه ها خودداری کنید.

-5مطالب اصلی سوال را بطور کامل در تنه سوال بنویسید.

-6همه گزینه های یک سوال باید متجانس و مربوط به یک موضوع واحدی باشند.

-7سوال را طوری بنویسید که که پاسخ درست تنها پاسخ درست و یا قطعا درست ترین پاسخ باشد.

-8برای اندازه گیری فرایند های پیچیده ذهنی از موقعیتهای تازه استفاده کنید که بامثالهای کتاب یا مثال های بکار رفته در کلاس متفاوت باشند.

-9گزینه های انحرافی را طوری بنویسید که توجه آزمون شوندگان بی اطلاع از موضوع را به خود جلب کنند.

-10گزینه های هر سوال را طوری بنویسید که از نظر دستوری و جمله بندی به نحو درست مکمل متن سوال باشند.

-11از به کار بردن اشاره های دستوری نامربوط و غیره خودداری کنید. اشاراتی از قبیل زمان افعال، مفرد و جمع بودن آنها را در سوال ها نباید بکار برد، آنگونه که آزمون شونده با توجه به این اشارات گزینه درست را انتخاب کند.

-12در سوالات منفی کلمات منفی را برجسته جلوه دهید یا زیر آن خط بکشید تا به آزمون شونده کمک کند متوجه منفی بودن سوال باشد.

-13 از نوشتن سوالهایی که متن آنها منفی و گزینه ها هم منفی هستند ، یعنی منفی مضاعف ، احتراز کنید زیرا خواندن آنها آزمون شونده را گیج می کند.

-14تا حد امکان از به کار بردن عبارتهایی مانند"همه آنچه در بالا گفته شد" ، "تمامی موارد فوق" ، " هر سه مورد" و غیره در گزینه ها خودداری کنید.

-15 سوالها را مستقل از یکدیگر بنویسید.

-16 از طرح سوالهای گمراه کننده بپرهیزید زیرا اغلب آزمون شوندگان مطلع تر که اطلاعات وسیع تری دارند به وسیله این گونه سوالها گمراه می شوند.

-17طول گزینه درست را در سوالهای مختلف تغییر دهید.

-18 محل گزینه درست را در در میان گزینه های انحرافی به طور تصادفی انتخاب کنید.

-19در سوالهایی که تنه آنها جمله ناتمام است ، جای خالی را در قسمت آخر جمله قرار دهید.